Skocz do zawartości




Zdjęcie

Lalka Bolesława Prusa


  • Zaloguj się, aby dodać odpowiedź
7 odpowiedzi w tym temacie

Katalogi.pl

Katalogi.pl
  • Bywalec

#1 JoeWeider

JoeWeider

    1

  • Members
  • PipPipPip
  • 3051 postów

Napisano 22 wrzesień 2002 - 22:04

Co, gdzie, kiedy...

Czas akcji: marzec 1878 – październik 1879
Wydarzenia wspominane w retrospekcjach: Wiosna Ludów (1848), powstanie styczniowe (1863)
Główne miejsce akcji: Warszawa
Inne miejsca wydarzeń: Zasław, Zasławek, Paryż


Warszawa w „Lalce”

Można zaryzykować twierdzenie, że wcale nie Stanisław Wokulski jest głównym bohaterem „Lalki”, ale właśnie Warszawa, będąca czymś więcej niż tylko tłem wydarzeń. Żeby zrozumieć powieść Prusa, trzeba więc poczuć atmosferę tego miasta, wyobrazić sobie Wokulskiego na spacerze w Łazienkach i pannę Izabelę wsiadającą do powozu po sprawunkach w cukierni. Nie wydaje się to wcale trudne – autor wyjątkowo dbał o szczegółowość opisu, o dokładność topograficzną, a i dziś mimo wojennych zniszczeń znajdziemy wiele śladów.
Kończą się lata osiemdziesiąte XIX wieku. Szybko rozwijająca się Warszawa liczy niemal 300 tysięcy mieszkańców. Na ulicach nie ma samochodów, pierwszy tramwaj wyjedzie dopiero za 30 lat, zamiast tego słychać pokrzykiwania dorożkarzy.
W 1879 r. po raz pierwszy miasto zobaczy światło elektryczne, na łamach gazet trwają dyskusje nad projektowaną kanalizacją. Na ulicach gwar, tłok w licznych sklepach, kawiarniach, cukierniach. Wytworne damy w długich sukniach, panowie w cylindrach... Moda na jesień 1878 r. przewiduje „kapelusze większe, turniury z włosiennicy (...), krenoliny wązkie i wszelkie draperye”. Jeśli wierzyć dziennikarzowi, warszawskie damy lepiej się ubierają od paryżanek! Kwitnie życie: odczyty, wystawy, loterie (zwane tombolami), kwesty na rzecz ubogich, gościnne występy artystów. „Tygodnik Ilustrowany” donosi z entuzjazmem:
„Te kilkanaście występów, któremi Rossi w obecnej chwili darzy naszę publiczność, powinny być niewyczerpanym przedmiotem studyów dla warszawskich artystów”.
Świat, który odszedł w przeszłość, świat, który już nie istnieje... Ależ istnieje – znaleźć go można w „Lalce” Bolesława Prusa.

Krakowskie Przedmieście 7 i 9 – tam, przy głównej ulicy miasta znajdował się sklep Wokulskiego, obok mieszkał Rzecki (upamiętniającą ten fakt tablicę łatwo odnaleźć na ścianie sąsiedniej kamienicy). Krakowskie Przedmieście 4 – tam miał mieszkać Stach Wokulski (tablica ku jego czci także wisi na murze budynku). Kamienica Łęckich (ul. Krucza 26) – dziś to centrum miasta, według „Lalki” znajduje się nieco na uboczu. Bohaterowie powieści Prusa lubili spacerować – poznajemy dzięki nim Stare Miasto, Nowy Świat, Aleje Ujazdowskie, Łazienki, w końcu Powiśle, które w opisywanych czasach było dzielnicą biedoty.
Prusa interesuje właśnie przestrzeń miasta, możliwości, jakie ono daje, i zagrożenia, które powoduje. Miasto to większa anonimowość, ale też szansa kariery, zrealizowania swoich pragnień. Upadek wartości moralnych, pozorność ludzkich kontaktów, bezwzględna walka, ale i łatwiejszy dostęp do kultury, wiedzy. Dotyczy to nie tylko Warszawy, lecz także Paryża, w którym „życie kipi (...) tak silnie, że nie mogąc zużyć się w nieskończonym ruchu powozów, w szybkim biegu ludzi, w dźwiganiu pięciopiętrowych domów z kamienia, jeszcze wytryskuje ze ścian w formie posągów lub płaskorzeźb, z dachów w formie strzał i z ulic w postaci nieprzeliczonych kiosków”. Kontrastująca silnie z miastem przestrzeń wsi pojawia się w powieściowym opisie rzadko. Zasławek kojarzy się z jednej strony z arkadią, miejscem uspokojenia i odpoczynku, z drugiej strony z anachronicznością.
Prawdziwe życie to miasto.


„Lalka” a historia i polityka

Zwraca uwagę szczególna dokładność Prusa w opisywaniu miejsc, wydarzeń, które są rzeczywiste, wiele z nich zresztą przedstawiał wcześniej w swoich „Kronikach”. Jego powieść nie jest jednak książką historyczną – trudno w niej znaleźć na przykład ślady zaborów! Są ruble, ale nie ma rusyfikowania, dwujęzycznych szyldów, rosyjskich żołnierzy. Pisarz wyraźnie ucieka od polityki, dotykają jej jedynie mrzonki „starego subiekta”, wierzącego w mit Napoleona. Dlaczego? Prus tak to tłumaczy:
Trzeba więcej zajmować się rolnictwem, przemysłem, handlem, oświatą, odkryciami i wynalazkami, aniżeli jałową polityką.
„Jałowe” okazały się ideały walki narodowowyzwoleńczej. Prus wspomina o nich, bo przecież ukształtowały bohaterów powieści: Rzecki brał udział w Wiośnie Ludów i powstaniu styczniowym, Wokulski też walczył w 1863 r. Jednak, zdaniem pisarza, praca, podnoszenie poziomu ekonomicznego kraju przyniosą wyzwolenie. Wydarzenia lat 1914–1918 pokazały, że jednak się mylił…


Polscy idealiści na tle społecznego rozkładu”

„Lalka” jest powieścią panoramiczną, bardzo dokładnym obrazem społeczeństwa polskiego II połowy XIX w.
Znajdziemy w niej przedstawicieli wszystkich grup społecznych:

Arystokraci

Tomasz Łęcki
i jego córka
Izabela,
baronostwo
Krzeszowscy, hrabina Karolowa,
książę, prezesowa Zasławska,
baron Dalski,
Starski, Ochocki,
hrabia Liciński

Szlachta

ojciec Wokulskiego, Wirski („wysadzony
z siodła” po 1863 r.)

Inteligencja

prawnicy,
pani Stawska,
pani Meliton,
studenci
(przyszła inteligencja)
– pochodzenia
niemieckiego:
stary Mincel,
jego synowie
Jan i Franc, Hopfer

Mieszczanie

– pochodzenia
polskiego:
Rzecki, Lisiecki,
Mraczewski, Zięba, Węgrowicz, Szprot
– pochodzenia
żydowskiego:
Szlangbaumowie, Klejn, Szuman

Biedota

– miejska:
Wysocki,
młoda prostytutka Maria,
mieszkańcy
Powiśla,
– wiejska:
Węgiełek


Arystokracja w „Lalce” uzurpuje sobie prawo do przewodzenia krajowi, tworzenia kultury, a jest grupą społeczną zupełnie nieprzydatną. Próżniactwo, marnotrawienie pieniędzy, pogarda dla ludzi niższych stanów, brak wartości moralnych – oto cechy tej rzekomej „elity”.
Tomasz Łęcki – stracił swój majątek, ale nie ma zamiaru żyć inaczej, ma o sobie bardzo wysokie mniemanie, a na życie czasem pożycza od własnej służby.
Izabela Łęcka – praca dla niej jest karą za grzechy, a interesują ją jedynie stroje i życie towarzyskie, lubi flirtować, ale nie potrafi prawdziwie kochać. To zapatrzona w siebie egoistka, umiejąca tylko grać komedię salonu.
Kazimierz Starski – uwodziciel myślący o małżeństwie dla pieniędzy, ceniący jedynie majątek.
Takiego obrazu arystokracji nie zmienia kilka pozytywnych jednostek (Ochocki, Zasławska).
Mieszczaństwo w „Lalce” także nie jest pozbawione wad. To pochodzenia niemieckiego jest solidne i pracowite, ale ma ograniczone horyzonty myślowe. Żydzi są wyjątkowo przedsiębiorczy, lecz myślą jedynie o pieniądzach, nie zwracają uwagi na innych ludzi. Mieszczaństwu polskiemu brakuje i pracowitości, i zaradności, i solidarności, a wszystkie te cechy są niezbędne w rozwiązywaniu wielkich problemów ojczyzny.
Jak łatwo zauważyć, obraz społeczeństwa w powieści Prusa jest bardzo pesymistyczny. Widać w nim zwłaszcza wyraźne podziały, brakuje tak głoszonego przez pozytywistów solidaryzmu społecznego – klasy wyższe nie uznają za swoją powinność pomocy ubogim, którzy żyją czasem w skrajnej nędzy. Wokulski uświadamia to sobie najsilniej w czasie spaceru po Powiślu:
Oto miniatura kraju – myślał – w którym wszystko dąży do spodlenia i wytępienia rasy. Jedni giną z niedostatku, drudzy z rozpusty. Praca odejmuje sobie od ust, ażeby karmić niedołęgów; miłosierdzie hoduje bezczelnych próżniaków, a ubóstwo nie mogące zdobyć się na sprzęty otacza się wiecznie głodnymi dziećmi, których największą zaletą jest wczesna śmierć.

Prus zauważa także, że takie społeczeństwo odrzuca, niszczy jednostki, które się od niego różnią. Na tle „społecznego rozkładu” pokazuje trzy pokolenia idealistów:

Rzecki – romantyk
Idealista polityczny
Uczestnik Wiosny Ludów i powstania styczniowego, zafascynowany Napoleonem i wierzący, że jego potomkowie pomogą Polsce odzyskać niepodległość. Człowiek pracowity i wyjątkowo uczciwy, co nie jest doceniane.

Wokulski – romantyk i pozytywista, człowiek epoki przejściowej
Idealista w miłości
Dla miłości jest gotów na wszystko, Izabela to dla niego ideał, kobieta-anioł, ucieleśnienie jego marzeń. Tak widzieć miłość nauczyły go utwory romantyczne.

Ochocki – pozytywista
Idealista naukowy
Wierzy, że nauka jest w stanie zmienić świat, marzy o skonstruowaniu machiny latającej. Przez otoczenie uważany jest za dziwaka.

Pesymistyczne jest zakończenie tej powieści. Umiera Rzecki („Romantycy muszą wyginąć, to darmo; dzisiejszy świat nie dla nich...”), nieznane są losy Wokulskiego – być może popełnił samobójstwo („Umarł przywalony resztkami feudalizmu”), wobec braku zrozumienia w kraju Ochocki planuje wyjazd za granicę.
Któż tu w końcu zostanie?
My!... – odpowiedzieli jednogłośnie Maruszewicz i Szlangbaum”.
Zostanie oszust i żydowski przedsiębiorca. Smutna to perspektywa.



„Lalka” jako powieść filozoficzna

„Czy naprawdę jest jaki plan, wedle którego cała ludzkość posuwa się ku lepszemu, czyli też wszystko jest dziełem przypadku, a ludzkość czy nie idzie, gdzie ją popchnie większa siła?...”
Ta refleksja Rzeckiego jest jedną z wielu dotyczących ludzkiej egzystencji. Czy człowiek jest wolny, czy zdeterminowany jakimiś czynnikami? Co się z nim dzieje potem? Padające w zakończeniu powieści słowa „Non omnis moriar” także prowokują dodatkowe pytania. O jaką nieśmiertelność chodzi? Kto o niej zdecyduje? Zabawa starego subiekta lalkami prowadzi do wniosku, że ludzie to jednak marionetki, które „robią tylko, co im każe sprężyna” – kolejny raz powraca koncepcja sięgająca starożytności i Platona. Dość popatrzeć na Wokulskiego – czy nie jest zabawką w rękach Izabeli? Inni bohaterowie mają tylko inne „sprężyny”, inne życiowe ambicje i pragnienia.
„Lalka” jest też powieścią o ludzkiej samotności, dla wielu bohaterów życie jest jakby „więzieniem bez ścian”. Człowiek zamknięty w wewnętrznym świecie sprzecznych myśli i pragnień nie może liczyć na innych. Opinie otoczenia częstokroć oddalają go od prawdy o samym sobie, „szufladkują”– i to zarówno te biorące się z niechęci i braku sympatii, jak i te idealizujące bohatera. W tym sensie „Lalka” może być uznana za pierwszą powieść egzystencjalną. Grażyna Borkowska tak w tym kontekście pisze o Wokulskim:
Uosabiał dziwność egzystencji, czyli to, że spełnia się ona – paradoksalnie – w samym byciu, nie wymagając niczego więcej – ani wolności, ani otwarcia. Na tę dziwność istnienia bohater Prusa reagował huśtawką emocjonalną (...).


Różne interpretacje tytułu

1. Izabela Łęcka jako „lalka”– piękna, ale pusta, niezdolna do prawdziwych uczuć.
„Co mnie jednak dziwi najmocniej (...) to okoliczność, że na podobnych lalkach nie poznają się mężczyźni”.
2. Lalka Heluni Stawskiej, przyczyna oskarżenia o kradzież i procesu z baronową Krzeszowską. Tak tłumaczy zatytułowanie powieści sam Prus:
Fakt ten wywołał w moim umyśle skrystalizowanie się, sklejenie całej powieści, więc – przez wdzięczność – użyłem wyrazu „lalka” za tytuł.
3. Lalki – marionetki na wystawie sklepu Wolulskiego; człowiek jako odgrywająca swoją rolę marionetka w rękach innych ludzi, losu, historii (np. Wokulski lalką w rękach Izabeli).
Dlaczego narażasz kark, akrobato?... Co wam po uściskach, tancerze?... Wykręcą się sprężyny i pójdziecie na powrót do szafy. Głupstwo, wszystko głupstwo!... a wam, gdybyście myśleli, mogłoby się zdawać, że to jest coś wielkiego!....


Kim jesteś, Stanisławie Wokulski?

Główny bohater „Lalki” „wymyka się ocenom, ponieważ jego życie wymyka się powszechnie przyjętym zasadom, stereotypowym oczekiwaniom” (Grażyna Borkowska). Na kartach powieści znajdziemy różne jego wcielenia:
 urodzony w 1832 r. syn zubożałego szlachcica, prowadzącego proces o rodzinny majątek:
Książki nie wydobędą cię z upodlenia, w jakim teraz jesteś, tylko proces. Kiedy go wygram i odzyskamy nasze dobra po dziadku, wtedy przypomną sobie, że Wokulski stara szlachta (...).
 zafascynowany nauką subiekt w winiarni Hopfera:
Do sklepu albo do piwnicy nie bardzo... Ale mechanik!... Zbudował taką maszynę, co pompuje wodę z dołu do góry, a z góry wylewa ją na koło, które właśnie porusza pompę. (...) Stała tam na górze, w pokoju jadalnym, i Hopferowi zwabiała gości;
 student Szkoły Przygotowawczej, a potem Szkoły Głównej ;
 działacz patriotyczny, uczestnik powstania 1863 r., zesłaniec:
Gotował wraz z innymi to piwo, które do dziś dnia pijemy, i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś koło Irkucka;
 po powrocie do Warszawy (1870 r.) dzięki pomocy Rzeckiego subiekt w sklepie Mincla:
Kupcy nie dali mu roboty, gdyż był uczonym, a uczeni nie dali jej także, ponieważ był eks-subiektem;
 mąż Małgorzaty Minclowej, po jej śmierci zamożny właściciel sklepu, niewracający do naukowych fascynacji;
 romantycznie zakochany po ujrzeniu w teatrze Izabeli Łęckiej.
Przełomowy moment w życiu 45-letniego bohatera:
(...) Czy ty jesteś tym, na co przez całe życie czekałem?;
 energiczny przedsiębiorca pomnażający majątek w Bułgarii na dostawach wojennych:
Zdobywałem majątek dla niej!
 kupiec i kamienicznik próbujący zbliżyć się do ukochanej;
 człowiek tracący sens życia w momencie rozczarowania Izabelą.

Co dalej? Tego nie wiemy :
 Może samobójcza śmierć pod gruzami zamku w Zasławiu?
 Może wyjazd za granicę (np. do Indii) i rozpoczęcie nowego życia?
 Może współpraca z Geistem w pracach nad metalem lżejszym od powietrza?
 Może...


Warto zauważyć:

Przemiana bohatera „Lalki” jest odwróceniem schematu romantycznego.
Romantyzm: romantyczny kochanek zmienia się w patriotę, człowieka oddanego wielkiej idei (Gustaw – Konrad, Kordian, Jacek Soplica – ksiądz Robak).
Lalka: patriota, człowiek zafascynowany nauką zmienia się w romantycznego kochanka.
Szukając wiadomości o Wokulskim, można łatwo zauważyć ciekawą metodę pokazywania bohaterów, jaką stosuje Prus. Może jedynie Izabela została czytelnikowi przedstawiona bezpośrednio, w innych przypadkach informacje o postaci pozyskujemy z ocen, opinii różnych osób i z jej własnych przemyśleń. Jak bardzo różne to opinie, pokazuje przypadek Wokulskiego. Tak naprawdę nie wiemy nawet, jak ten bohater wygląda!
Piękny człowiek! Cóż to za budowa, jaka szlachetna fizjognomia, a co za oczy... (Stawska).
Pień z czerwonymi rękami (Izabela).
Dziś jest on podobny do wyrwanego drzewa. Jeżeli znajdzie grunt właściwy, a w Europie może go znaleźć, a jeżeli ma jeszcze energię, to wlezie w jakąś robotę i bodaj czy nie zacznie naprawdę żyć...(Ochocki).
Czasem zdaje mi się, że to człowiek skrzywdzony przez społeczeństwo (Rzecki).
Otóż o Wokulskim było jedno zdanie, że dostawa, której się on dotknął, była uczciwa (książę).
Miliony zarobione na dostawach w czasie wojny z daleka pachną kryminałem (kupcy).
Sam Wokulski o sobie też nie mówi w jeden sposób:
Jestem człowiek zmarnowany. Miałem ogromne zdolności i energię, lecz – nie zrobiłem nic dla cywilizacji.
Co mnie obchodzą jakieś teorie oszczędności, gdy czuję ból w sercu?.
Zdobywałem majątek dla niej.
Boże, jak głupio muszę wyglądać z tymi pieniędzmi (...) jakie to dorobkiewiczowskie.
Jak widać, Wokulski jest zbyt skomplikowaną osobą, by dało się go jednoznacznie określić. Najczęściej cytuje się w tym miejscu wypowiedź Szumana: „Stopiło się w nim dwu ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista z siedemdziesiątego”. Nietrudno to udowodnić:


Wokulski – romantyk

* Nieprzeciętna jednostka o bogatym życiu duchowym, idealista przeżywający wewnętrzne rozterki, analizujący swoje uczucia, przechodzący przemiany duchowe.
* Patriota – uczestnik powstania styczniowego, zesłany później na Syberię.
* Nieszczęśliwy kochanek idealizujący wybrankę, uzależniony od uczucia.
* Potencjalny samobójca.
* Człowiek samotny, zawieszony między grupami społecznymi (jednocześnie szlachcic z pochodzenia, kupiec, naukowiec).
* Postać tajemnicza, niejasne zakończenie jego losów (popełnił samobójstwo? wyjechał?).

Wokulski – pozytywista

* Przedsiębiorczy, pełen energii kapitalista, potrafiący pomnożyć swój majątek, nie bojący się ryzyka.
* Realizator haseł pracy organicznej (prowadzenie sklepu, stworzenie spółki do handlu ze Wschodem) i pracy u podstaw (pomoc najuboższym, np. prostytutce Marii czy Wysockiemu).
*Naukowiec zafascynowany postępem technicznym.
* Racjonalista obdarzony umiejętnością przewidywania, pozbawiony uprzedzeń.


Różne opinie o „Lalce”

To paradoksalne, ale uważana dziś za najważniejszą powieść polskiego pozytywizmu „Lalka” została przyjęta przez krytykę dość chłodno. Zastrzeżenia budziła jej nowatorska kompozycja, którą Aleksander Świętochowski uznał za najsłabszą stronę tej powieści. Oto, co jeszcze „papież pozytywistów” pisał o „Lalce”:
Akcja (...) kręci się jak fryga na jednym miejscu i nuży swą jednostajnością. Zmęczony taką kołowacizną miłosną czytelnik obrzydza sobie wreszcie nieuleczalnego maniaka, który (...) jest chorobliwie niedołężnym i niepoprawnym mazgajem. (...) Czy możliwym jest logicznie i życiowo taki człowiek z dwu różnorodnych połów sklejony?
Wtórowali mu inni:
Niestety, „Lalka” arcydziełem nie jest. Jeżeli beztendencyjność „Lalki” stanowi jej cechę estetyczną, to przeciwestetyczną stanowi przypadkowość jej roboty w całym dziele widoczna. Autor, zdaje się, pisał ją nie według jednego planu, ściśle i logicznie, ale pojedynczymi urywkami, felieton po felietonie (...) (Antoni Lange).
Myśli przewodniej autora niepodobna prawie odgadnąć, tak ukazuje się rzadka, niknie, plącze się i znów wypływa na to, żeby znowu zniknąć w tym labiryncie postaci i wypadków, (...) w całej tej dziwacznej, choć nie pozbawionej genialnych przebłysków składaninie (Kazimierz Ehrenberg).
Prus próbował się bronić w swoim szkicu pt. „Słówko o krytyce pozytywnej”:
Powieść realistyczna, osobliwie taka, której tematem jest duże zjawisko społeczne, zawsze w pierwszym czytaniu robi wrażenie czegoś powikłanego i chaotycznego: jest to las, w którym widać tylko pojedyncze drzewa, a nie widać... lasu. Nieuważny czytelnik może nigdy nie zobaczyć owego „lasu”, ale przyzwoity krytyk musi jego plan odkryć i nakreślić (...).
Co prawda, zauważano bogactwo „Lalki”, to, że w niej „od początku do końca czujemy tętna ruchu Warszawy”, nawet niechętny utworowi Świętochowski zauważył, że pisarz „posiada wzrok wyborny i chwytający najdrobniejsze odcienie”. Dopiero jednak następne pokolenia doceniły tę powieść, która w pewnym stopniu wyprzedzała swoją epokę – jej kompozycja i narracja zapowiadała już powieść młodopolską, a skomplikowanie problematyki kryło w sobie wiele możliwości interpretacyjnych. Opinie późniejszych krytyków są już zdecydowanie inne w tonie:
U Prusa perspektywy nieustannie się zmieniają, dokonywa się nieustanna praca myślowa i czuciowa. Prus spośród wszystkich pisarzy naszej epoki czyni najwięcej wysiłków dla zrozumienia przetworzeń społecznych dokonywujących się dokoła niego. Usiłuje on zrozumieć życie, określić cel, do którego zdąża ono w swym rozroście (Stanisław Brzozowski).
Powieść, która stawia „wielkie pytania naszej epoki”, ujawnia zasadnicze problemy współczesności, bez obowiązku znajdowania rozwiązań. (Henryk Markiewicz)
Niewiele znajdziemy takich przykładów w literaturze światowej, aby bohater powieści ukazał w oczach publiczności wszelkie znamiona żywej i dotykalnej osoby, jak się to zdarzyło głównemu bohaterowi „Lalki”. (Czesław Miłosz)
Niemożliwością jest zacytowanie wszystkich opinii dotyczących tej powieści Bolesława Prusa, nie jest to zresztą konieczne. Wyjątkowość tej powieści zachęca do wędrowania po „lesie” zawartych w niej wydarzeń i szukania własnych interpretacji. Zwłaszcza dziś „Lalka” może wydawać się szczególnie aktualna – żyjemy w czasach agresywnego kapitalizmu, także dziś wahamy się między romantycznymi i pozytywistycznymi wartościami... Na zakończenie warto przywołać słowa samego Prusa o jego najważniejszym dziele:
„Kto „Lalkę” przeżył, wiele przeżył”.


Waga powieści w polskiej literaturze

(...) kolejne pokolenia badaczy i miłośników wykrywały coraz to nowe jej wartości, (...) wykazywali, jak bardzo mylili się współcześni Prusowi w ocenie jego arcydzieła, na pewno najwybitniejszej powieści polskiej w XIX wieku, może najwybitniejszej powieści w ogóle (Janina Kulczycka-Saloni).
Na czym polega wyjątkowość „Lalki”? To dzieło, chłodno początkowo przyjęte, przekracza schematy typowe dla powieści realistycznej. Rozluźnienie kompozycji, jej epizodyczność uznano za objaw chaosu, a był to pomysł nowatorski i niezbędny dla pomieszczenia w utworze wyjątkowego nagromadzenia postaci i sytuacji. Wprowadzenie narracji pierwszoosobowej („Pamiętnik starego subiekta”), pozwalające na pogłębienie analizy psychologicznej postaci, zapowiadało psychologizm powieści młodopolskiej. Częste wykorzystywanie przez Prusa monologów wewnętrznych można skojarzyć z późniejszą metodą „strumienia świadomości”.

„Lalka” zwraca też uwagę wyjątkową plastycznością pokazanych w niej postaci i bogactwem treści. Bohaterowie powieści żyją: przeżywają wielkie emocje, wzruszają i śmieszą. Trudno znaleźć emocje i problemy, o których „Lalka” by nie mówiła. Obraz społeczeństwa polskiego II połowy XIX w. i refleksja o labiryncie świata, idealizm i raczkujący kapitalizm, miłość i pieniądze, przyjaźń i samotność, wierność sobie i kompromis... – powieść Prusa może być interpretowana na bardzo różne sposoby.

zrodlo: Magazyn Cogito



Pozdrawiam!

Moderator Uczniowskiego Forum Dyskusyjnego

#2 JoeWeider

JoeWeider

    1

  • Members
  • PipPipPip
  • 3051 postów

Napisano 15 październik 2002 - 18:54

zrodlo: www.cogito.com.pl

Pozdrawiam!

Moderator Uczniowskiego Forum Dyskusyjnego

#3 ARNII

ARNII

    1

  • Members
  • PipPipPip
  • 375 postów

Napisano 23 listopad 2002 - 19:57

lalka: 2 tomowa LEKTURA! moja nauczycielka od polaka wziela lalke w 3 dni (buahaha) "bo nie warto jej omawiac", "nie jest ciekawa". Moze i nie...
w podstawówce mialem nauczycielka, która brala w códowny sposób lektóry - tak, /e nawet jak jakas mi sie nie pdoobala to mi sie spodobala... a teraz spie na kazdej lekscji polaka w tym moim LO!!!

ale to tak napsialem bo mi sie lalka przydala ...i moze kiedys to jakis nauczyciel przevzyta, co napisalem i wezmie sobie do serca moje slowa!

Czym teraz jedziesz?
a)samochodem
b)autobusem
c)tramwajem
d)czosnkiem

Pozdrawiam

#4 kolek122

kolek122

    1

  • Members
  • Pip
  • 1 postów

Napisano 29 marzec 2008 - 19:47

czy możesz mi wysłac opiś sklepu Lalka Bolesława Prusa

#5 stroficzka

stroficzka

    1

  • Members
  • Pip
  • 8 postów

Napisano 30 marzec 2008 - 09:22

kolek122 patrz co odswiezasz! to temat sprzed 6 lat...jesli tutaj nie znalazles opisu sklepu to sprawdz jeszcze w wyszukiwarce

#6 Kubusiekht

Kubusiekht

    1

  • Members
  • Pip
  • 1 postów

Napisano 02 kwiecień 2008 - 16:57

Moze ktos widzial wlasnie jakies pomoce naukowe o opisie sklepu w lalce? Ja nie potrafie nigdzie znalezc.

#7 stroficzka

stroficzka

    1

  • Members
  • Pip
  • 8 postów

Napisano 03 kwiecień 2008 - 11:07

http://univ.gda.pl/~.../lalka/0010.htm tutaj jest opis sklepu

#8 kiniusiaa

kiniusiaa

    1

  • Members
  • Pip
  • 4 postów

Napisano 18 marzec 2009 - 17:26

może mi ktoś pomoc krotko opisać spadek wartości moralnych w rodzinie łęckich



Similar Topics Collapse

  Temat Forum Autor Podsumowanie Ostatni post


Użytkownicy przeglądający ten temat: 1

0 użytkowników, 1 gości, 0 anonimowych


Inne serwisy: IFD