Skocz do zawartości




Zdjęcie

psychologia-uprzedzenia społeczne


  • Zaloguj się, aby dodać odpowiedź
2 odpowiedzi w tym temacie

Katalogi.pl

Katalogi.pl
  • Bywalec

#1 max-piecz

max-piecz

    1

  • Members
  • PipPipPip
  • 416 postów

Napisano 26 listopad 2005 - 15:05

Cześc ma ktos moze wypracowanie na psychologie o temacie "Przyczyny uprzedzeń społecznych i sposoby ich osłabiania" lub podobny. Z góry dziekuję.

#2 stroficzka

stroficzka

    1

  • Members
  • Pip
  • 8 postów

Napisano 26 listopad 2005 - 15:22

Uprzedzenia i stereotypy - ich rola i funkcje w życiu człowieka. http://prace.sciaga.pl/9773.html







#3 stroficzka

stroficzka

    1

  • Members
  • Pip
  • 8 postów

Napisano 26 listopad 2005 - 15:23

Katarzyna Barycka
Skąd się biorą uprzedzenia



Dzień 21 marca ogłoszony został przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Dniem Przeciwko Rasizmowi. W ten sposób starano się ocalić pamięć
o 70. uczestnikach, którzy tego dnia w 1960 roku zostali zastrzeleni podczas pokojowej
demonstracji na rzecz równouprawnienia w Sharpeville w Republice Południowej Afryki.

Rasizm definiowany jest jako pogląd oparty na tezie o nierównowartości biolologicznej, społecznej i intelektualnej ras ludzkich, łączący się zwykle z wiarą we wrodzoną wyższość określonej rasy, często uznający jej prawo do panowania nad innymi, będący podstawą hitleryzmu i apartheidu. Jedną z łagodniejszych form dyskryminacji są uprzedzenia.
Dyskryminacja ludzi nie jest zjawiskiem nowym, znana była już w czasach starożytnej Grecji, Rzymu, Mezopotamii, które dzieliły społeczeństwa na kasty i stany. Wieki, średnie, odrodzenie przyniosły prześladowania religijne, które doprowadziły do wygnania najpierw Żydów a później Maurów z Półwyspu Iberyjskiego, następnie był pogrom hugenotów we Francji. W następnych wiekach ofiarami padali przeciwnicy polityczni, niewolnicy
i mniejszości narodowe.

„Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i praw. Są oni obdarzeni rozumem, sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.[...] a każda osoba jest uprawniona do korzystania ze wszystkich swoich praw bez jakiejkolwiek różnicy ze względu na rasę, kolor skóry, płeć, język, religię, poglądy polityczne lub jakiekolwiek inne pochodzenie narodowe lub społeczne, majątek, urodzenie” (Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, art.1 i 2). Prawo praw człowieka jest jedną z gałęzi prawa międzynarodowego, którego celem jest ochrona jednostek przed naruszeniami jej praw. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (10 grudnia 1948), Międzynarodowa Konwencja
w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej (7 marca 1966), Pakty Praw Obywatelskich i Politycznych (16 grudnia 1966), Deklaracja w sprawie Wyeliminowania Wszelkich Form Nietolerancji i Dyskryminacji Opartych na Religii lub Przekonaniach
(25 listopada 1981), Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka (4 listopada 1950), Amerykańska Karta Praw Człowieka (22 listopada 1969), Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów (26 czerwca 1981), Rekomendacja Zgromadzenia Plenarnego Rady Europy 1222(1993) w sprawie Zwalczania Rasizmu, Ksenofobii i Nietolerancji, Rekomendacja Zgromadzenia Plenarnego Rady Europy 1202(1993) w sprawie Tolerancji Religijnej
w Demokratycznych Społeczeństwach oraz dziesiątki innych nie zahamowały procederu niechęci i uprzedzeń, które są głęboko zakorzenione w ludzkiej świadomości.

Lata siedemdziesiąte traktowane są jako umowna data zakończenia poparcia dla segregacji rasowej. Mimo zniesienia niewolnictwa, oficjalnego napiętnowania funkcjonowania oddzielnych szkół, toalet czy autobusów, cały czas mamy do czynienia z rasizmem i uprzedzeniami. Zmieniły się tylko ich formy. Nadal wiele osób jest poniżanych, zastraszanych, traktowanych w nierówny sposób czy ośmieszanych w żartach potwierdzających tylko obowiązujące w społeczeństwach stereotypy. Należy pamiętać, że
z uprzedzeniami mamy do czynienia w każdym czasie i miejscu, dotyczą każdego człowieka, Biorąc pod uwagę częstotliwość z jaką naruszane są fundamentalne prawa powiązane
z uprzedzeniami – prawo do godności równości i skalę tego zjawiska – można zaliczyć je do problemów globalnych, z którymi stykamy się z nimi na płaszczyźnie globalnej, regionalnej
i w lokalnych środowiskach. Jak to jest możliwe, że mimo takiej skali zjawiska nie przedsięwzięto jeszcze skutecznych działań powstrzymujących je?. By odpowiedzieć na to pytanie oraz lepiej zapoznać się z istotą problemu, powodami dla których tak trudno zwalczać dyskryminację, odwołam się do definicji, mechanizmów i warunków w jakich powstają i są powielane uprzedzenia a następnie skupię się na sposobach eliminacji oraz konsekwencjach jakie mogą pociągać za sobą bierność wobec tego typu zachowań.

Uprzedzenia w ujęciu negatywnym, bo te będą głównym celem analizy, gdyż prowadzą do wzmocnienia antagonizmów i do bardziej skrajnych postaw, to wrogie lub negatywne postawy wobec pewnej dającej się wyróżnić grupy, oparte na uogólnieniach
wyprowadzanych z fałszywych lub niekompletnych informacji. Jeśli ktoś jest uprzedzony do osoby o innym kolorze skóry to będzie skłonny na podstawie szczątkowych informacji, negatywnych doświadczeń, zasłyszanych opinii i nie bez uwzględniania istniejących
w rzeczywistości różnic, przypisywać wszystkim przedstawicielom danej społeczności czy grupy narodowej takie właśnie cechy. Taki sposób myślenia jest uproszczeniem noszącym nazwę stereotypu. Stereotypy są odzwierciedleniem pewnych zjawisk społecznych, są przekazywane jednostce przez rodzinę i środowisko będąc jednocześnie ważnym czynnikiem integrującym społeczeństwo, gdyż pozwalają jednostkom na identyfikację z pewnym przyjętym w tej grupie systemem wartości, na postrzeganie siebie jako jej elementu różniącego się przy tym od innych, „obcych”. Stereotypy mogą więc spełniać funkcję obronną. Tego typu postaw uczymy się już we wczesnym dzieciństwie i to właśnie sprawia, że tak trudno się ich pozbyć. „Emocje związane z uprzedzeniami, kształtują się
w dzieciństwie, natomiast przekonania, które je usprawiedliwiają pojawiają się później” tak skomentował to zjawisko Thomas Pettirgew w podczas wywiadu z Danielem Golemanem. Znacznie łatwiej bowiem zmienić zdanie na czyiś temat niż uczucia, do których zaliczane są uprzedzenia. Niekiedy posługiwanie się stereotypem nie jest działaniem celowym, które ma na celu obrazę, ale pewnym skrótem, który wszystkim słuchaczom będzie kojarzył się jednoznacznie i przywoływał zbliżony obraz, np. zwroty „nowojorski taksówkarz”, „wesołek klasowy”. Jednak nawet takie uproszczone postrzeganie świata jest bardzo niebezpieczne, ponieważ nie pozwala na zrewidowanie opinii i dostrzeżenie indywidualnych różnic
w obrębie danej grupy ludzi, bowiem nie każdy taksówkarz nowojorski jest taki sam,
a wesołek opowiada te same dowcipy. Taka postawa w konsekwencji może prowadzić do bardziej skrajnych zachowań jak np. niechęć i agresja. Jako przykład może posłużyć doświadczenie Galena Bodenhausena i Roberta Wyera, którzy poprosili grupę studentów by zapoznali się z aktami skazanych więźniów ubiegających się o przedterminowe zwolnienie. Jeśli przestępstwa „pasowały” do przestępców, wówczas ignorowano istotne do zwolnienia fakty (np. dobre zachowanie), natomiast jeśli było odwrotnie i przestępcą był np. biały, powszechnie szanowany obywatel wówczas starano się rozpatrywać jego sytuacje życiową, która skłoniła, że znalazł się on w więzieniu. Jeden z wniosków z tego eksperymentu jest taki, że myślenie stereotypowe nie omija żadnej z grup społecznych, nawet osoby dobrze wykształcone muszą uważać gdyż są skłonne do popełnianie tego typu błędów. Dotyczy to
w takim samy stopniu stereotypów o zabarwieniu neutralnym lub pozytywnym, gdyż i takie mogą być obraźliwe, przykładem może być przypisywanie Żydom „ambicji”, a Murzynom „wrodzonego wyczucia rytmu”. Zdaniem Samuela Gaertnera i Johna Davidio „siła stereotypów bierze się stąd, że dynamika ich powstawania i funkcjonowania w umyśle jest stosunkowo obojętna do całości zachodzących w nim procesów co sprawia, że wszelkiego rodzaju stereotypy potwierdzają się same”.

Rozpatrując pojęcie stereotypu jako czynnika negatywnie wpływającego na relacje między społecznościami należałoby zwrócić uwagę na rolę jaką odgrywają stereotypy narodowe. Ten typ wymaga zdefiniowania pojęcia narodu, czyli populacji zamieszkującej pewne terytorium, posiadającej wspólną historię, kulturę, świadomych przynależności do określonej grupy narodowej. Stereotypy narodowe wyraźnie różnicują sąsiadów na „swoich” – przyjaciół i „obcych” – wrogów, a sam sposób traktowania zależy od aktualnego charakteru stosunków międzynarodowych. Podobnie jak inne uprzedzenia tworzą pewien układ odniesienia i niezwykle silne poczucie przynależności, które w skrajnych przypadkach prowadzi do nacjonalizmu. Poprzez stałe porównywanie dorobku kulturalnego, zwyczajów, wartości wyrabiają poczucie odrębności oraz odzwierciedlają pozycje danego kraju na arenie międzynarodowej danej zbiorowości. Są częścią poczucia tożsamości narodowej, które
w czasach pokoju są tłumione a uaktywniają się jedynie podczas obchodów rocznic narodowych, masowego napływu turystów czy imprez sportowych. Niewątpliwie poczucie tożsamości narodowej odgrywa istotną rolę w czasie konfliktu zbrojnego, gdy potrzebne jest wytworzenie silnej woli i determinacji do walki, ale wzmacnianie czy wręcz podsycanie go
w czasie pokoju poprzez izolowanie pewnych grup społecznych i kreowanie „kozła ofiarnego”, stanowiącego domniemane zagrożenie dla „naszych” wartości, bywa bardzo niebezpieczne.
Stereotypy narodowe posiadają pewne cechy wyróżniające, są elementami pewnej całości, powiązanymi ze światopoglądem całej społeczności przekazywanej z drobnymi tylko zmianami z pokolenia na pokolenie. Rzadko pojawiają się nowe stereotypy, częściej jednostki akceptują te, które już obowiązują w społecznościach, tyle że mogą być różnie interpretowane w zależności od okoliczności, np. wojowniczość może być traktowana jako dzielność
a kiedy indziej jako agresywność. Stereotyp narodowy funkcjonuje dzięki odwołaniu do różnic „my” i „inni”, a przez to staje się czynnikiem konfliktogennym, ponieważ buduje wyobrażenie o innych narodach jako wrogach albo przyjaciołach. Do najważniejszych zadań stawianych społeczności międzynarodowej należy, by takie pojmowanie świata i innych narodów nie prowadziło do wojen, a to z kolei wymaga współpracy na płaszczyźnie prawnej
i kulturalnej, wspierania inicjatyw mających na celu wymianę międzynarodową, wzajemne poznawanie kultur i przedstawicieli innych wyznań. Takie inicjatywy były podejmowane,
z różnym skutkiem, w przeszłości o czym świadczy zmienne podejście do wyznawców islamów na przełomie wieków (wiek XIV – zainteresowanie kulturą, XV wygnanie z Europy, w wieku XIX wzrasta liczba jego wyznawców w Europie, a wydarzeniach
z 11 września 2001 r. w Stanach Zjednoczonych ponownie dochodzi do wzniecenia niechęci).

Analizując problem uprzedzeń (także narodowych) konieczne jest zastanowić się co jest ich przyczyną. Dyskryminacja, uprzedzenia i tendencje do posługiwania się stereotypami nasilaja się w czasie kryzysów gospodarczych, gdy dochodzi do konfliktu celów ekonomicznych , politycznych czy ideologicznych (np. spór izraelsko – arabski), gdy brakuje pracy i wzrasta rywalizacja o nią, wówczas też rodzą się uprzedzenia.
Druga przyczyna związana jest z koncepcją „kozłów ofiarnych”. Agresja, u podstaw której leży frustracja połączona z bólem czy nudą może doprowadzić do ataków na jednostki, które nie mają nic wspólnego ze zdarzeniami a są jedynie jego obserwatorami, natomiast sama przyczyna frustracji jest zbyt potężna lub nieokreślona by możliwy był odwet. W tym celu konieczny jest ktoś kogo można zaatakować bezkarnie. (Izraelici hodowali do tego kozła, którego składali w ofierze, w Japonii jest to kasta Eta [Burakumin] a np. w przypadku robotników, którzy stracili pracę ten kto w ich mniemaniu im ją zabrał, czyli np. imigranci. Najczęściej ofiarami agresji padają grupy widoczne, nie lubiane i bezsilne, natomiast forma zależy od tej jaką aprobuje grupa, może to być np. lincz lub pogrom.

Nie należy generalizować i uważać, że jeśli wszyscy mamy skłonność do uprzedzeń to znaczy, że wszyscy będą zachowali się tak samo. Są jednostki, zwane „osobowościami autorytarnymi”, które w połączeniu ze sprzyjającymi czynnikami zewnętrznymi będą bardziej skłonne do tego typu myślenia i zachowań. Sztywne poglądy, skłonność do karania, respekt dla władzy, podejrzliwość, nietolerancja dla słabości to tylko niektóre z cech charakterystycznych osób skłonnych do kierowania się stereotypami. Nawet przypadkowe zetknięcie się z przejawami fanatyzmu może mieć wpływ na postawy i zachowania wobec ofiary uprzedzenia. Można być normalnym człowiekiem, który
z założenia nie kieruje się uprzedzeniami, ale funkcjonując w środowisku, gdzie stereotypy są akceptowalne sami niejako automatycznie przyjmujemy je za normę. Dochodzi wówczas do próby wyjaśniania i usprawiedliwienia takiego zachowania albo przez odwołanie do nauki albo przez poszukiwanie ich źródeł w zachowaniu samej ofiary i tłumaczenia, że to ona jest niemoralna i dlatego jest prześladowana. Jest to rodzaj mechanizmu obronnego.

Jednak jak wspomniano wcześniej głęboko zakorzenionych uprzedzeń nie można się pozbyć. Przez ostatnie 20 lat poczyniono znaczne postępy w tej kwestii, czego przykładem jest np. popularność serialu Cosby Show w Stanach Zjednoczonych. Nadal jednak to za mało. Osoby o odmiennym niż biały kolor skóry rzadko zajmują wysokie stanowiska
w korporacjach czy polityce, a ich wizerunek w reklamach czy filmach kreowany jest jako osób zależnych, biernych, wykonujących mało skomplikowane prace i tym samym utwierdza stereotypy. Analogiczna sytuacja ma miejsce w stosunku do kobiet. Pamiętajmy, że przypisanie i powielanie pewnych ról i schematów ma bardzo niebezpieczne konsekwencje, ponieważ nie pozwala na zmiany, wywołuje utrzymanie niskiego poczucia własnej wartości
i mniejsze aspiracje, a to z kolei ogranicza zakres celów jakie uważają te jednostki za dostępny zmniejszając tym samym szanse na sukces i poprawę swojej sytuacji bytowej.

Pracując nad zmianą wizerunku, podejmując działania zmierzające do likwidacji bądź eliminacji dyskryminacji i rasizmu nie udało się stworzyć mechanizmów kontroli przestrzegania praw pokrzywdzonych i prześladowanych. Istnieje szereg dokumentów
z zakresu prawa praw człowieka, ale brak skutecznie funkcjonującego sądownictwa międzynarodowego karzącego za najstraszniejsze zbrodnie popełniane na tle religijnym czy rasowym podczas konfliktów zbrojnych. Analizując sytuację, zasięg i liczbę wybuchających konfliktów wydaje się mało prawdopodobne by społeczeństwa zrezygnowały ze stereotypowego postrzegania rzeczywistości, które jest jedną z przyczyn napięć
a niewytłumione w porę, wojen. Najgorszym z możliwych rozwiązań jest bierność
i przekonanie, że jakoś to będzie. Niepodejmowanie żadnych działań to nic innego jak przyzwolenie na takie zachowanie. Konsekwencjami są wspomniane konflikty na tle narodowościowym, które z lokalnych mogą przybrać formę konfliktów międzynarodowych. Dlatego pracę nad złagodzeniem tego zjawisk, nad zmianą stosunku do innych nacji należy zacząć od najniższego szczebla czyli społeczności lokalnych i od najmłodszych, gdyż jak napisano wcześniej to w dzieciństwie kształtują się postawy, które w dorosłym życiu tak trudno zmienić. Konieczne są programy edukacyjne z zakresu praw człowieka, praw mniejszości, które pomogą zrozumieć problemy „obcych”, wyznawców innych religii, na dodatek o innym kolorze skóry. Jednak w programach tych muszą aktywnie uczestniczyć najmłodsi. Nie wystarczy tylko przeprowadzić lekcje. Po uczestnictwie w takim programie dla dzieci owa inność oznaczać powinna równość. Szkoły integracyjne, wymiana uczą otwartości, tolerancji, zaszczepiają ciekawość do poznawania innych ludzi i kultur, a sukcesem jest w dorosłym życiu identyczne traktowanie „swoich” i „innych”.. Takie uczenie wrażliwości i już od najmłodszych lat tłumaczenie pojęć „rasizm”, „stereotyp”, „nacjonalizm”, „uchodźca” zapobiega w przyszłości błędnemu definiowaniu i odbieraniu innych narodów. Aktywne włączenie się różnych środowisk, organizacji rządowych
i pozarządowych do uczestnictwa w dniach uchodźcy, praw człowieka, tygodnia przeciwko rasizmowi, które wspólnie z mediami, które mają bardzo istotny wpływ na powielanie uprzedzeń, mogą więc pomóc i je zwalczać, może sprawić, że problem ten zniknie z listy problemów globalnych. Każdy bez względu na wiek, wykształcenie może włączyć się do pracy jako wolontariusz, wystarczy przyznać, że sami jesteśmy podatni na ich wpływ i się nimi czasem kierujemy i przede wszystkim chcieć coś z tym zrobić. Uprzedzenia i rasizm bowiem dotyczą każdego z nas i każdy może kiedyś stać się ofiarą rasizmu – tego najgorszego z uprzedzeń.



Similar Topics Collapse

  Temat Forum Autor Podsumowanie Ostatni post


Użytkownicy przeglądający ten temat: 0

0 użytkowników, 0 gości, 0 anonimowych


Inne serwisy: IFD